سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

616

تاريخ ايران ( فارسى )

در سرحد در خوى و اروميه ( رضائيهء فعلى ) قرار داده شد . تركان هم بفوريت بطور مقابلهء به مثل در ساوجبلاغ در جنوب درياچه يك عده نيرو مستقر نمودند . عمليات روس و ترك در آذربايجان و ماوراء قفقاز در بروز مخاصمات در اين قسمت از صحنهء جنگ روس‌ها از خود قدرت بيشترى نشان داده و بناى تعرض را گذاشته تركان را به پشت وان راندند . كردها هرچند از دو طرف مرز بعدهء زياد دور تركها جمع شده بودند ، ولى اساسا بيشتر بطمع غارت و چپاول جلب شده و چون تبريز را بيدفاع ديدند در ژانويه 1915 وارد آنجا شدند و بعدا به طرف شمال در امتداد جادهء جلفا پيش رفتند ، ولى يك فوج روسى آنها را ريشه‌كن كرده و تبريز را در 30 ژانويه پس گرفتند . جنگهاى اروميه ( رضائيهء فعلى ) خيلى سخت‌تر بود . كردهاى مهاجم كه در جلوى خود آشوريهاى مسيحى « ترگوار » را ميراندند به شهر حمله كردند و اميدوار بودند كه تعصب خود را بوسيلهء يك قتل‌عام سكنه فروبنشانند . اما مسيحيان اروميه كه توسط قونسول روس مجهز شده و يك دستهء كوچكى از قشون روس و هم مذهبان ترگوارشان به آنها پيوسته دشمن را عقب راندند . بدبختانه روسها بواسطه موقعيت تهديد آميزشان در ماوراء قفقاز مجبور شدند افواج ماوراء سرحدى خود را عقب بكشند تا بتوانند در مقابل تركها در « ساريقاميش » مقاومت نمايند و بنابراين در حدود ده هزار مسيحى براى مصونيت به خاك روسيه پناهنده شدند و بقيه زير نفوذ و در اختيار مجيد السلطنه فرماندار ايرانى باقيماندند كه چند بار ترتيب قتل‌عام آنها را داد . در بهار سال 1915 روسها رضائيه را دوباره تصرف كرده و تاوان پيش رفتند . آسوريهاى كردستان هم به آنها پيوسته و در حالى كه سرود جنگى خود را بدين مضمون ميخواندند : « ما روى كوهها با غيظ و خشم براى جنگ جلو ميرويم ، دلهاى ما همه آرزوى ديدار دشتهاى حاصلخيز موصل را در جلو دارد . شهر زيباى نينوا پسران خود را مىطلبد ، ما براى پيكار بنام تواناى مارشيمون پيش ميرويم » . اكراد به پشتيبانى نيروهاى ترك از موصل به آنها حمله كردند . آشورىها